Ece Sahinoglu

Matematik çoğu zaman soyut bir bilim olarak görülür; semboller, formüller ve denklemlerle
dolu bir dünya…
Oysa doğa, bu soyut dünyanın en somut kanıtıdır. Yaprakların dizilişinde, bir deniz
kabuğunun kıvrımında, ya da bir kelebeğin kanat desenlerinde, doğa sanki görünmez bir
matematiksel düzenin notalarını çalmaktadır. Bu melodinin en büyüleyici notalarından biri de
Altın Oran, yani φ (phi)’dir.
Yaklaşık 1.618 değerine sahip bu sayı, binlerce yıldır estetiğin ve dengenin sembolü olmuştur.
Antik Yunanlılar onu “ilahi oran” olarak adlandırmış, Rönesans sanatçıları tablolarında,
mimarlar yapılarında, doğa bilimciler ise canlıların biçimlerinde bu oranı keşfetmiştir.
Altın oran, bir bütünü öyle iki parçaya ayırır ki, bütünün büyük parçaya oranı, büyük
parçanın küçük parçaya oranına eşit olur. Bu basit ama derin matematiksel ilişki, doğanın
kusursuz dengesini anlatan evrensel bir dil gibidir.
Doğaya dikkatle bakıldığında, bu oran sanki gizli bir imza gibi karşımıza çıkar.
Bir ayçiçeğinin tohumları, Fibonacci dizisine uygun biçimde sıralanır; tohumlar merkezden
dışa doğru dönerken altın spirali oluşturur.
Bir deniz kabuğunun kıvrımları, her döngüde aynı oranla büyür.
Bir insan yüzünde gözler arası mesafe, burun uzunluğu ve ağız genişliği arasındaki oranlar da
şaşırtıcı biçimde bu sayıya yaklaşır.
Doğa, estetiğini tesadüfe değil, bu sessiz düzen yasasına borçludur.
Altın oran yalnızca doğada değil, insan yaratımında da kendine yer bulmuştur.
Leonardo da Vinci, “Vitruvius Adamı” çiziminde insan bedeninin oranlarını incelerken bu
sayıyı kullandı.
Mimar Sinan, Süleymaniye Camii’nin kubbe ve kemer oranlarını bu dengeye göre planladı.
Modern çağda bile tasarımcılar, logolardan fotoğraf kadrajlarına kadar birçok alanda altın
oranı estetik bir rehber olarak kullanıyor.
Matematiksel olarak, altın oran Fibonacci dizisiyle yakından ilişkilidir. 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21…
diye sonsuza kadar uzanan bu dizide, ardışık iki sayının birbirine oranı giderek 1.618’e
yaklaşır.
Bu, doğadaki büyümenin ve düzenin bir formülünü verir: Her yeni şey, öncekilerin toplamıdır.
Tıpkı doğanın kendisi gibi — geçmişin üzerine eklenen ama dengesini hiç kaybetmeyen bir
yapı.
Altın oran, bizlere matematiğin soğuk değil, aslında derin bir estetik barındırdığını hatırlatır.
Bir sayıdan çok daha fazlasıdır; güzelliğin, dengenin ve düzenin matematiksel ifadesidir.
Doğa, biz farkında olsak da olmasak da bu oranla nefes alır; bir yaprak açarken, bir dal
uzarken, bir deniz kabuğu büyürken hep aynı ritimle ilerler.
Belki de bu yüzden, altın oran sadece bir matematiksel sabit değil, aynı zamanda evrenin
estetik yasasıdır.
Her şeyin bir ölçüsü vardır derler; ama güzelliğin ölçüsünü bulmak, işte o 1.618’te gizlidir.