EFE UYGUR

Geleceğin önemli anahtarlarından biri bilgi ve teknoloji üreten sistemleri kurabilmektir. Günümüzde sıklıkla işittiğimiz Metaverse, Yapay Zekâ ve STEM gibi kavramlar aslında yalnızca teknolojik açıdan birer moda sözcük değil, eğitim sisteminin ve de geleceğinin yeni yapı taşlarıdır. Peki, bu hızlı teknolojik dönüşümün merkezinde gerçek öğrenme ve sürdürülebilir kalkınma nasıl gerçekleşebilir?

       Bu sorunun yanıtı ne tamamen gelecekte ne de tamamen geçmiştedir. Cevap, üretimle bilginin buluştuğu noktada, entegrasyonun gerçekleştiği kısımdadır. Geçmişin köklü mirası, "İş İçinde, İşle Öğrenme" mantalitesindedir. Cumhuriyetimizin eğitim vizyonunu incelediğimizde, bugünün modern eğitim yaklaşımlarının temel zeminlerini görebiliriz. Hasan Ali Yücel, “İyi Vatandaş İyi İnsan” eserinde eğitimin salt bir ezbercilikten uzak durması gerektiğini vurgularken şöyle der:

“Eğitim ve öğretim, insana yalnızca kuru bilgi kazandıran, salt söyleme, anlatma yoluyla birtakım sözleri ezberleten çabalar toplamı olmasın. Okul, yaparak, yaptırarak öğretsin. Öğrenme, elden geldiğince üretimle sonuçlansın.”

Fakir Baykurt ise Köy Enstitülerinin felsefesini anlatırken de bu yaklaşımı somutlaştırır:

“Öğrenci salt iş yaparak yetişmez. Aynı zamanda bilgi de öğrenir. Ama bilgiyi elden geldiğince iş yaparak öğrenir. Örneğin bahçe yaparak, ekip dikerek geometri öğrenir. Yapı yaparak aritmetik öğrenir...”

Köy Enstitülerinde bir zamanlar toprağa dokunarak yapı inşa ederek öğrenilen fizik ve kimya alanları, bugün STEM projelerinde, robotik kodlama atölyelerinde, dijital çağa uygun biçimde tekrardan canlanmalıdır.

       Teknolojiyi tüketen değil, üretimle şekillendiren nesillerin varlığı çok önemli bir hale gelmiştir. Bugün Yapay Zekâ veya Metaverse gibi teknolojiler tartışıldığında, sıklıkla olası olumsuz etkilerine odaklanıyoruz. Oysa asıl sormamız gereken sorulardan birisi şudur: Bu teknolojileri etik değerlerden ayrılmadan ve hayatı kolaylaştıracak çözümler üreterek nasıl kullanabiliriz? STEM ve eğitim kısmında Fen, teknoloji, mühendislik ve matematiği birleştiren STEM yaklaşımı; problem çözen, analitik ve eleştirel düşünen bireyler yetiştirir. Yeni standartlarla güncellenmiş bir eğitim, gençlerin geleceğin mesleklerine tam donanımlı girmesini sağlar. Sürdürülebilirlik ve çevre bilinci penceresinde ise önemli olan noktalardan birisi üretimin sadece sanayi çarklarının dönmesi olarak algılanması değildir; üretirken doğayı korumak ve kaynakları sürdürülebilir kılmaktır. Okullarımızda geri dönüşümden yenilenebilir enerjiye kadar atılacak her somut adım, sürdürülebilir kalkınmanın anahtarıdır. Geleceğin dijital alanlarında ise Metaverse ve yapay zekâ trenine erken binen bu alanlarda sadece birer izleyici değil, geliştirici ve üretici olan toplumlar yarını şekillendirecektir.

       Yarının dünyasını inşa ederken eğitimin, sadece sınıflarda anlatılan teorik derslerden ibaret kaldığında anlamını yitireceğini de unutmamak gerekir. Hasan Ali Yücel ve Köy Enstitülerinin temsil ettiği "yaparak ve üreterek öğrenme" felsefesini, bugünün Yapay Zekâ ve teknolojileriyle harmanlamak zorundayız. Unutmayalım ki; teoriyi pratiğe, bilgiyi üretime, üretimi ise etik ve sürdürülebilir değerlere dönüştürdüğümüz sürece hem bireysel yetkinliklerimizi artıracak hem de toplumumuzu geleceğe taşıyabileceğiz.